Με αφορμή το τραγικό γεγονός της έκρηξης στη βιομηχανία «ΒΙΟΛΑΝΤΑ» στα Τρίκαλα που στοίχισε τη ζωή σε 5 εργάτριες ήρθε ξανά στην επιφάνεια το μεγάλο ζήτημα της τήρησης των μέτρων ασφάλειας και υγείας στους εργασιακούς χώρους.

Οι ανατριχιαστικές οι αποκαλύψεις που έρχονται στο φως της δημοσιότητας ότι η έκρηξη προκλήθηκε από πολύμηνη διαρροή προπανίου, καθώς και ότι υπήρχαν εργαζόμενοι που διαμαρτύρονταν για την οσμή στο χώρο εργασίας τους αλλά κανένας υπεύθυνος της επιχείρησης δεν κινητοποιήθηκε προκειμένου να ελεγχθούν οι εγκαταστάσεις συνηγορούν πως δεν πρόκειται για κάποια στιγμιαία «ατυχία» αλλά για άλλο ένα προδιαγεγραμμένο έγκλημα. Έγκλημα που συγκαταλέγεται στον «ακήρυχτο πόλεμο» ενάντια στους εργαζόμενους που θυσιάζονται στο βωμό της ανταγωνιστικότητας και της κερδοφορίας των επιχειρήσεων .

Το 2025 έχασαν τη ζωή τους στην Ελλάδα 201 άνθρωποι κατά τη διάρκεια της εργασίας τους, ενώ  άλλοι 332 τραυματίστηκαν πολύ σοβαρά σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε η ΟΣΕΤΕΕ. Αναφερόμαστε σε αυτά τα στοιχεία διότι η παραποίηση των  στοιχείων που ανακοινώνει το Υπουργείο Εργασίας και η Διοίκηση της Επιθεώρησης Εργασίας είναι τόσο «χοντροκομμένη» που βγάζει μάτι! Με διάφορες μεθοδολογικές αλχημείες δεν προσμετρά στον αριθμό των θανατηφόρων  τα λεγόμενα «παθολογικά», τα τροχαία, τα ατυχήματα σε ορυχεία-μεταλλεία και στον κλάδο της ναυτιλίας. Επιπλέον δεν προσμετρά τα ατυχήματα που συμβαίνουν σε εργαζόμενους με μπλοκάκι καθώς τους θεωρεί αυτοαπασχολούμενους, παρόλο που είναι γνωστό ότι σε μεγάλο αριθμό εργαζομένων που εργάζονται με αυτό το καθεστώς υπάρχει υποκρυπτόμενη σχέση εξαρτημένης εργασίας. Έτσι παρουσιάζει μια εντελώς διαστρεβλωμένη εικόνα σε σχέση με την πραγματική τραγική κατάσταση. Αν δηλαδή ένας διανομέας σκοτωθεί πάνω στο μηχανάκι, η κυβέρνηση καταγράφει απλώς ένα τροχαίο! Αν ένας εργαζόμενος υποστεί έμφραγμα την ώρα της εργασίας του και φύγει από τη ζωή, τότε ο θάνατός του απλώς οφείλεται σε παθολογικά αίτια… Όμως πως μπορείς να κατατάξεις έναν τέτοιο συμβάν ως παθολογικό αν δεν το διερευνήσεις σε βάθος; Αν δεν εξετάσεις την πιθανή έκθεση του παθόντος σε χημικούς παράγοντες ή άλλους παράγοντες, τις συνθήκες που δούλευε, το είδος τις εργασίας, τη θερμοκρασία, τα ωράρια;

Η τεράστια διαφορά στους αριθμούς των θανατηφόρων οφείλεται στην συνειδητή επιλογή της Κυβέρνησης να προσπαθήσει «να κρύψει το πρόβλημα κάτω από το χαλί» διότι γνωρίζει ότι είναι συνένοχη για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στους χώρους δουλειάς τόσο με τους νόμους που ψηφίζει όσο και την αποδιοργάνωση των ελεγκτικών μηχανισμών. Συνένοχη είναι επίσης διότι δεν λαμβάνει κανένα μέτρο για την πρόληψη και την αντιμετώπιση πιθανών βιομηχανικών ατυχημάτων μεγάλης έκτασης όπως φάνηκε με το πρόσφατο περιστατικό της πυρκαγιάς στα καζάνια πετρελαιοειδών στο Πέραμα που εδώ και χρόνια θα έπρεπε να έχουν μετακινηθεί εκτός του οικιστικού ιστού της πόλης όπως απαιτούν οι φορείς και τα σωματεία της περιοχής.

Είναι ολοφάνερο ότι τα αναγκαία μέτρα για την αποφυγή των εργατικών ατυχημάτων δεν λαμβάνονται από τους εργοδότες και αυτό δεν οφείλεται σε «έλλειψη κουλτούρας», αλλά έχει υλική βάση. Οι εργοδότες σταθμίζουν το κόστος- όφελος με τα δικά τους ταξικά κριτήρια, συνεπώς δεν διστάζουν να ρισκάρουν τη ζωή και την υγεία των εργαζομένων προκειμένου να αυξήσουν τα κέρδη τους. Αυτή είναι η βασική αιτία για τα εκατοντάδες θύματα των εργατικών ατυχημάτων.

Για την ουσιαστική προστασία της ζωής και της υγείας των εργαζομένων δεν αρκεί η λήψη μέτρων για την αποφυγή ενός εργατικού ατυχήματος αλλά θα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα πρόληψης και για τις επαγγελματικές ασθένειες που θερίζουν. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία, στην Ευρώπη το 98% των θανάτων στην εργασία οφείλονται σε επαγγελματικές ασθένειες και μόλις το 2% σε εργατικά «ατυχήματα», στην Ελλάδα δεν καταγράφεται καμία επαγγελματική ασθένεια τη στιγμή που η εκτίμηση του οργανισμού είναι πως 2.500 άνθρωποι κάθε χρόνο πεθαίνουν από επαγγελματικές ασθένειες. Αλήθεια, γιατί δεν απαντάει η κυβέρνηση που οφείλεται αυτή η διαχρονική «παθογένεια»; Τα συνδικάτα θέτουν εδώ και δεκαετίες το ζήτημα των επαγγελματικών ασθενειών ωστόσο κανένα ουσιαστικό μέτρο δεν έχει ληφθεί μέχρι σήμερα.

Επιπλέον, αποτελεί διαχρονικό και εκτεταμένο πρόβλημα ότι η παρουσία του Ιατρού Εργασίας και του Τεχνικού Ασφάλειας στους χώρους εργασίας συχνά εξαντλείται στην εκτέλεση των τυπικών υποχρεώσεων τους. Με το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο δεν διασφαλίζεται η ανεξαρτησία τους από τον εργοδότη, ενώ η εμπορευματοποίηση των υπηρεσιών Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία μέσω της επιχειρηματικής δράσης που αναπτύσσουν οι ΕΞ.Υ.Π.Π. οδηγεί τελικά στον εκφυλισμό τους.

Τα σωματεία της Επιθεώρησης Εργασίας καταγγέλλουν την τραγική υποστελέχωση των ελεγκτικών μηχανισμών και την υποβάθμιση του ρόλου τους που οφείλεται στο ξήλωμα των όποιων προστατευτικών διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας. Με βάση τα τελευταία στοιχεία για όλη την Ελλάδα υπάρχουν μόλις 233 Επιθεωρητές οι οποίοι είναι επιφορτισμένοι και με όλα τα διοικητικά καθήκοντα. Σε κάθε έναν αντιστοιχούν τουλάχιστον 1509 επιχειρήσεις και 10.814 εργαζόμενοι. Είμαστε σχεδόν στο 50% από τον προβλεπόμενο αριθμό του 2000 και ο μέσος όρος ηλικίας των επιθεωρητών Ασφάλειας και Υγείας είναι περίπου 55 έτη. Για όλο το νομό Τρικάλων και Καρδίτσας υπάρχουν μόλις 4 Επιθεωρητές Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία και ένα αυτοκίνητο! Στην περιοχή λειτουργούν 12.000 επιχειρήσεις ορισμένες από τις οποίες είναι υψηλής επικινδυνότητας. Μάλιστα υπάρχουν ολόκληρες περιοχές όπως η Ρόδος, η Ξάνθη, Η Κομοτηνή, η Πέλλα και όλα τα Επτάνησα όπου δεν υπάρχει κανένας Επιθεωρητής και ελέγχονται περιστασιακά από Υπηρεσίες που εδρεύουν πολλά χιλιόμετρα μακρυά. Επιπρόσθετα, έχουμε πολλές φορές καταγγείλει την παντελή έλλειψη οργάνων μέτρησης βλαπτικών παραγόντων και των αντίστοιχων εργαστηρίων. Χωρίς αυτά τα εργαλεία δυσχεραίνεται αφάνταστα το έργο των επιθεωρητών αφού δεν έχουν  τα κατάλληλα εργαλεία για να διαπιστώσουν το πρόβλημα.

Τα απάνθρωπα ωράρια εργασίας που νομοθέτησε πρόσφατα η Κυβέρνηση στο πλαίσιο της Οδηγίας 88/2003 της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε συνδυασμό με την ακραία ευελιξία και τις προσλήψεις και απολύσεις με sms, αναλώσιμων στην ουσία εργαζομένων, θα αυξήσουν αναπόφευκτα τα εργατικά ατυχήματα. Όλες οι επιστημονικές μελέτες καταγράφουν ότι τα εξαντλητικά ωράρια βλάπτουν τον ανθρώπινο οργανισμό ενώ τα περισσότερα εργατικά ατυχήματα συμβαίνουν σε ώρες υπερωριακής απασχόλησης όταν μεγαλώνει η επίδραση της κόπωσης.

Οι εργαζόμενοι δεν έχουν να περιμένουν τίποτα από τις κυβερνήσεις που διαχρονικά αδιαφορούν για να διασφαλίσουν τη ζωή και την αρτιμέλεια τους. Ούτε φυσικά μπορούν να βασιστούν στις «ευαισθησίες» και τη «μεγαλοψυχία» των εργοδοτών. Πρέπει να μπουν οι ίδιοι μπροστά στον αγώνα για να γίνει πράξη το σύνθημα ότι «η ζωή των εργατών έχει αξία». Να γίνει υπόθεση των ίδιων των εργαζομένων και των σωματείων τους ο αγώνας για τη λήψη μέτρων προστασίας, να γίνει καθολική απαίτηση η στελέχωση και ο εξοπλισμός των αρμόδιων ελεγκτικών μηχανισμών. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να διασφαλιστούν σε κάθε χώρο δουλειάς όλα όσα θα έπρεπε να θεωρούνται αυτονόητα…

Δούκας Γιώργος

Επιθεωρητής Εργασιακών Σχέσεων

Μέλος του ΔΣ του Συλλόγου Εργαζομένων Επιθεώρησης Εργασίας